Karadağ'da Usta Olarak Resmi Çalışmak: Preduzetnik, Paušal Vergi ve Fatura

Karadağ'da bir usta olarak yasal gelir elde etmenin en yaygın yolu, preduzetnik (şahıs girişimci) olarak CRPS siciline kayıt olmaktır. Yıllık cironuz 30.000 EUR'nun altındaysa paušal (götürü) vergi rejimini seçebilir, basitleştirilmiş bir defter tutup her tahsilat için fiskalize fatura kesersiniz. Daha büyük işler, ortaklık ya da sınırlı sorumluluk isterseniz DOO (limited şirket) tercih edilir.

Aşağıda bu üç yolu, kayıt adımlarını ve masrafları usta gözünden açıklıyoruz. Rakamlar 2026 ortası itibarıyla geçerli olan resmi kaynaklara dayanıyor; ceza tehdidi ya da hukuki tavsiye değil, karar verirken bakmanız gereken kalemlerin dökümü.

Üç yol: preduzetnik, DOO ve paušal aslında ne?

Bu üç kelime sık sık karıştırılır, oysa aynı düzlemde değiller.

Preduzetnik, gerçek kişi olarak yürütülen esnaf/serbest meslek faaliyetidir. Ayrı bir tüzel kişilik değilsiniz; iş borçlarından şahsi malvarlığınızla sorumlu olursunuz. Asgari sermaye şartı yoktur, kurulumu en ucuz ve en hızlı seçenektir. Tek başına çalışan bir tesisatçı, elektrikçi ya da tadilatçı için tipik başlangıç budur.

DOO (društvo sa ograničenom odgovornošću) ayrı bir tüzel kişiliktir. Asgari kayıtlı sermaye 1 EUR'dur ve sorumluluğunuz şirket sermayesiyle sınırlanır — kişisel eviniz, arabanız şirketin borcuna karışmaz. Kuruluşu ve muhasebesi preduzetnik'e göre daha ağırdır.

Paušalni obveznik ise bir şirket türü değil, bir vergilendirme rejimidir. Preduzetnik'in tercih edebileceği götürü (sabit) vergi statüsüdür: kârınızın yüzdesi yerine, faaliyetinize ve cironuza göre belirlenen sabit bir tutar ödersiniz. Yani "preduzetnik miyim yoksa paušal mı" diye seçilmez; preduzetnik olursunuz, sonra paušal rejimine başvurursunuz.

Preduzetnik kaydı: nereye, hangi belgeler, ne kadar?

Kayıt, Vergi İdaresi (Poreska uprava) bünyesindeki CRPS'ye — Centralni registar privrednih subjekata, Merkezi Ticari Özneler Sicili'ne — yapılır. Bu tek pencere sistemi kayıt ve vergi mükellefiyetini birlikte yürütür; sicili Poreska uprava'nın resmi sayfasından takip edebilirsiniz.

Pratikte istenenler:

• Kalem: Başvuru formu · Ayrıntı: PS-01a (preduzetnik kaydı)
• Kalem: İdari harç · Ayrıntı: Sicile 10 EUR
• Kalem: Kimlik · Ayrıntı: Kimlik kartı fotokopisi; yabancı için onaylı pasaport fotokopisi
• Kalem: İlan · Ayrıntı: Službeni list (Resmi Gazete) ilan ücreti ~12 EUR
• Kalem: E-imza · Ayrıntı: Nitelikli elektronik sertifika ~25–30 EUR

Toplam masraf 2026'da kabaca 50 EUR civarında oturuyor ve kayıt onayı çoğu durumda başvurudan yaklaşık bir hafta sonra çıkıyor. Kayıt için bir işyeri adresi (sjedište) göstermeniz gerekir; birçok usta ev adresini kullanır, ama tadilat gibi işlerde malzeme ve ekipman için bir depo ya da atölye kiralamak isterseniz Fijaka'nın Karadağ emlak ilanlarına bakarak uygun bir mekân arayabilirsiniz.

Kayıt sırasında bir faaliyet kodu (šifra djelatnosti) de seçersiniz. Bu ayrıntı sanıldığından önemli: seçtiğiniz kod hem paušal grubunuzu hem de hangi faaliyetlerden yasal olarak fatura kesebileceğinizi belirler. Ana işinizi doğru kodla eşleştirmek, ileride "bu iş kayıtlı faaliyetinizin dışında" gibi sorunların önüne geçer. Birden fazla iş kolunda çalışıyorsanız (örneğin hem su tesisatı hem küçük tadilat), hangisinin ana faaliyet olacağını başta netleştirin.

DOO tarafında tablo farklı: kuruluş genellikle 80–300 EUR arasında bir maliyetle ve 7–10 iş günü içinde tamamlanır; isim rezervasyonu, noter tasdiki, kaşe ve banka hesabı gibi ek adımlar devreye girer.

Paušal (götürü vergi): kimin için, hangi eşik?

Götürü vergi, defter tutmayla boğuşmak istemeyen küçük ustalar için tasarlanmış basit bir rejim. En kritik sayı ciro eşiği: 1 Ocak 2025'ten itibaren yıllık ciro sınırı 18.000 EUR'dan 30.000 EUR'ya yükseltildi. 2026 itibarıyla geçerli eşik budur. Önceki yıl cironuz bu sınırın altında kaldıysa (ya da yeni başlıyorsanız, aşmayacağınızı beyan ederseniz) paušal'a hak kazanırsınız.

Başvuru, yetkili vergi dairesine Obrazac ZPO (zahtjev za paušalno oporezivanje) ile yapılır. Yıl içinde faaliyete başlarsanız bu başvuru kayıttan sonra 5 gün içinde verilir; resmi form gov.me üzerindeki ZPO doküman sayfasında yer alıyor.

Ödeyeceğiniz sabit tutar faaliyet türüne göre gruplara ve ciro büyüklüğüne göre kademelere ayrılır; her grubun tanınan gider payı farklıdır. Bu yüzden bir kuaförle bir inşaat ustasının aylık paušal vergisi aynı çıkmaz. Güncel skala zaman zaman değiştiği için kesin tutarı başvurudan önce vergi dairesinden ya da muhasebecinizden doğrulatmanız yerinde olur.

Defter yükü hafiftir: paušal obveznik yalnızca ciro/gelir defteri (Knjiga prometa, Obrazac KPP) tutar, ayrıntılı gider muhasebesi tutmaz. Perakende satış yapıyorsanız fiskal yazarkasa ya da onaylı paragon blok bulundurmanız gerekir.

Bir uyarı: kanun her faaliyete paušal hakkı tanımaz. Örneğin avukatlık faaliyeti götürü vergiden yasal olarak hariçtir. Ayrıca 2026'da Maliye Bakanlığı'nın tüccar, ağırlama, muhasebe gibi bazı meslekleri paušal kapsamı dışına çıkarmayı önerdiği tartışılıyor — bu öneri aşamasında olduğundan, kendi faaliyet kodunuzun kapsamda kalıp kalmadığını başvuru anında teyit edin.

KDV eşiği ve fatura zorunluluğu

Ciro büyüdükçe iki şey devreye girer. Birincisi KDV (PDV): son 12 ayda 30.000 EUR mal/hizmet cirosunu aşarsanız PDV sistemine kayıt zorunludur. Standart PDV oranı %21'dir ve 2026 yasa taslağında da bu oran korunuyor — mevzuat metnini Zakon o PDV üzerinden takip edebilirsiniz.

İkincisi fatura ve fiskalizacija. Karadağ'da elektronik fiskalizacija 1 Haziran 2021'den beri zorunlu; mal veya hizmet ticaretindeki herkes düzenlediği faturaları elektronik olarak fiskalize etmek durumunda. Sadece nakit çalışanları değil, banka havalesiyle tahsilat yapanları da kapsıyor. Zamanlama da net: nakit ödemede fatura oluşturulduktan sonra saniyeler içinde, nakit-dışı ödemede ise 48 saat içinde fiskalizasyon tamamlanmalı. Yani "faturasız hallederiz" pratiği, resmi statüye geçtiğiniz anda geride kalıyor.

Yabancıysanız: oturum ve çalışma izni ayrı bir konu

Şirket ya da preduzetnik kurmak tek başına Karadağ'da çalışma hakkı vermez. 90 günden uzun kalıp faaliyet yürütmek isteyen yabancı, birleşik dozvola za privremeni boravak i rad (geçici oturum ve çalışma izni) almalıdır.

Burada işinize yarayacak bir ayrıntı var: preduzetnik olan ya da şirkette tek sahip veya %51'den fazla paya sahip icra direktörü (izvršni direktor) konumundaki yabancılar için işveren iş teklifi (ponuda poslodavca) gerekmez; bunun yerine mülkiyet ve kayıt kanıtı sunulur. Sürecin resmi çerçevesi istihdam kurumunun oturum ve çalışma izni sayfasında anlatılıyor.

DOO ne zaman daha mantıklı?

Preduzetnik ucuz ve hızlıdır, ama sınırsız kişisel sorumluluk taşır. Büyük bütçeli tadilat projeleri, alt taşeronlarla çalışma, ortak alma ya da ilerideki bir satış ihtimali söz konusuysa ayrı tüzel kişilik ve sınırlı sorumluluk avantaj sağlar. Kuruluş, sermaye yapısı, vekâletle uzaktan kayıt ve vergi kaydının doğru kurgulanması gibi adımlar için hukuki destek almak isterseniz, süreci RoNa Legal'in Karadağ şirket kuruluşu hizmeti üzerinden değerlendirebilirsiniz. Her dosya farklıdır; hangi yapının size uyduğu cironuza, sektörünüze ve oturum durumunuza göre değişir.

Resmi statü, platformda ne anlama geliyor?

Glatko'da bugün 41 doğrulanmış usta var ve hepsi bir işletme adı (business_name) beyan ediyor. Ama doğrulama seviyelerine bakınca tablo şöyle: 36 usta basic, yalnızca 3'ü business ve 2'si professional seviyede. Business ve professional rozetleri işletme kaydı ve sigorta göstergesidir — yani resmi statüsünü belgeleyebilen ustalar hâlâ azınlıkta. Sigorta tarafında da 41 ustadan 27'sinin beyan ettiği bir sigorta yok.

Bu, iki yönlü bir fırsat. Müşteri açısından, kayıtlı ve sigortalı bir usta bulmak hâlâ ayırt edici. Usta açısından ise resmi statüye geçmek (preduzetnik ya da DOO kaydı, ardından sigorta) platformda daha üst bir doğrulama seviyesine ve gözle görülür bir güven farkına çevrilebilir. Ustaların medyan deneyimi 10 yıl; yani sorun tecrübe değil, çoğu zaman kâğıt üzerindeki statü. (Kaynak: Glatko platform verisi, 15 Temmuz 2026, n=41.)

Kayıtlı bir usta olarak Glatko'da yer almak isterseniz, usta olarak katılım sayfasından profil oluşturabilir, doğrulama ve sigorta bilgilerinizi ekleyerek üst seviyeye çıkabilirsiniz.